Hemoroidy zewnętrzne i wewnętrzne – czym się różnią i jak je rozpoznać?
Choć hemoroidy, czyli żylaki odbytu, są niezwykle częste, wciąż bywają tematem tabu. Tymczasem to dolegliwość, która potrafi znacznie uprzykrzyć codzienne funkcjonowanie, dlatego warto zgłosić się do specjalisty już przy pierwszych niepokojących objawach. Dowiedz się, jak wyglądają i czym są hemoroidy zewnętrzne oraz wewnętrzne. Poznaj przyczyny i objawy hemoroidów oraz odkryj, jak przebiega leczenie objawowe i chirurgiczne.
Czym są hemoroidy?
Hemoroidy to powiększone guzki krwawnicze, czyli struktury, które każdy człowiek posiada i które na co dzień pomagają uszczelniać odbyt, dbając o pełną kontrolę nad oddawaniem stolca i gazów. Problem zaczyna się dopiero wówczas, gdy te naczynia żylne nadmiernie wypełniają się krwią, puchną i zaczynają dawać objawy rozwijającej się choroby hemoroidalnej [1].
Jak wyglądają hemoroidy?
Hemoroidy mogą mieć różny wygląd, w zależności od tego, które naczynia ulegają przekrwieniu. Widoczne gołym okiem zmiany zewnętrzne to miękkie, sinawe guzki w okolicy odbytu. Wewnętrzne zaś znajdują się wyżej, powyżej linii grzebieniastej, dlatego na początku nie widać ich z zewnątrz [1].
Przyczyny powstawania hemoroidów
Nadmierne wypełnianie się krwią guzków krwawniczych zwykle jest związane ze wzrostem ciśnienia w obrębie splotów żylnych odbytu. Nie ma jednak jednoznacznej przyczyny tego stanu. To raczej efekt nakładania się czynników, które zaburzają krążenie w tej okolicy lub sprzyjają urazom śluzówki. Duży wpływ mają przewlekłe zaparcia, ponieważ zwiększone parcie i podwyższone ciśnienie śródbrzuszne prowadzą do przeciążenia naczyń żylnych. Podobny mechanizm występuje przy biegunce. Ryzyko zwiększa także dieta uboga w błonnik oraz niewystarczające nawodnienie, a więc czynniki, które utrudniają formowanie miękkiego stolca i sprzyjają parciu [1].
Czynniki zwiększające ryzyko występowania hemoroidów
Hemoroidy częściej rozwijają się u osób prowadzących siedzący tryb życia, ponieważ brak ruchu spowalnia krążenie w splotach żylnych i ułatwia zastój krwi. Znaczenie mają także [1][2]:
otyłość i nieprawidłowe podnoszenie ciężarów;
predyspozycje genetyczne;
ciąża i połóg;
poważniejsze zaburzenia, np. marskość wątroby czy wrodzony brak zastawek żylnych.
Hemoroidy – objawy żylaków odbytu
Objawy hemoroidów wynikają przede wszystkim z nadmiernego wypełnienia guzków krwią i podrażnienia tkanek w okolicy odbytu.
Najbardziej charakterystycznym symptomem jest krwawienie świeżą, czerwoną krwią, pojawiające się podczas wypróżnienia, zwłaszcza gdy towarzyszy mu silne parcie. Z czasem dochodzą objawy związane z podrażnieniem śluzówki – świąd, pieczenie, uczucie wilgoci, dyskomfort, ból w okolicy odbytu i wrażenie niepełnego wypróżnienia. W skrajnych sytuacjach zmiany stają się twarde, obrzęknięte i bolesne.
Jeśli dojdzie do zakrzepicy w hemoroidzie zewnętrznym, objawy pojawiają się nagle – zauważalna jest twarda, sina, bardzo bolesna grudka tuż przy odbycie [1].
Czym różnią się żylaki odbytu wewnętrzne od zewnętrznych?
Hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne różnią się przede wszystkim lokalizacją, sposobem, w jaki dają objawy oraz stopniem odczuwanego bólu.
Hemoroidy wewnętrzne
Hemoroidy wewnętrzne znajdują się głębiej, powyżej linii grzebieniastej, są zwykle bezbolesne, bo w tej części kanału odbytu znajduje się niewiele zakończeń nerwowych. Najczęściej dają o sobie znać poprzez krwawienie świeżą krwią podczas wypróżnienia. W miarę rozwoju choroby mogą wypadać na zewnątrz – początkowo tylko podczas parcia, a w zaawansowanych stadiach również stale.
Klasyfikacja Golighera opisuje to w czterech stopniach – od powiększenia widocznego jedynie w anoskopii, przez wypadanie z samoistnym powrotem, następnie konieczność ręcznej repozycji, aż po całkowite, nieodprowadzalne wypadnięcie często powikłane zakrzepicą [2].
Hemoroidy zewnętrzne
Hemoroidy zewnętrzne leżą już poniżej linii grzebieniastej i są pokryte skórą, dlatego reagują na podrażnienia wyraźnym bólem. Silne unerwienie powoduje, że nawet niewielkie zmiany (na przykład stan zapalny lub tworzący się zakrzep) mogą powodować intensywny, pulsujący dyskomfort. W przeciwieństwie do postaci wewnętrznej rzadko krwawią, ale dolegliwości bólowe bywają bardziej dokuczliwe i szybciej skłaniają do wizyty u lekarza [2].
Diagnostyka i metody leczenia choroby hemoroidalnej
Rozpoznanie hemoroidów w gabinecie lekarskim polega na wywiadzie, badaniu per rectum i anoskopii (endoskopowym badaniu końcowego odcinka przewodu pokarmowego), które pozwalają ocenić kanał odbytu i potwierdzić obecność guzków. W razie podejrzenia powikłań pomocne jest badanie dopplerowskie [2].
Leczenie zależy od stopnia nasilenia objawów, ogólnego stanu zdrowia oraz tego, czy problem dotyczy guzków wewnętrznych, czy zewnętrznych. Zwykle zaczyna się od leczenia zachowawczego, a podstawą terapii w każdym stadium jest zapobieganie zaparciom [3].
Leczenie farmakologiczne hemoroidów
W terapii farmakologicznej zwykle stosowane są preparaty działające ogólnie, których celem jest poprawa pracy naczyń żylnych i zmniejszenie obrzęku w obrębie kanału odbytu. Uzupełnieniem są środki miejscowe – maści i czopki, których składniki łagodzą stan zapalny, zmniejszają podrażnienie i wykazują właściwości miejscowo znieczulające [3].
Chirurgiczne leczenie hemoroidów
Chirurgiczne leczenie hemoroidów obejmuje metody małoinwazyjne, w tym:
zakładanie gumowych opasek,
podawanie środków obkurczających,
zabiegi z użyciem fal radiowych lub lasera,
podwiązanie naczyń doprowadzających krew do guzków.
Gdy te techniki są nieskuteczne, rozważa się operację. Może ona polegać na usunięciu guzków, podciągnięciu ich szwami lub wykonaniu zabiegu staplerowego, który zmniejsza wypadanie błony śluzowej [3].
Artykuł na zlecenie marki Diosminex.
Źródła
[1] Wiercińska M.,Hemoroidy (żylaki odbytu) – jak wyglądają i czym są hemoroidy zewnętrzne oraz wewnętrzne, skąd się biorą i jak przebiega ich leczenie?, Medycyna Praktyczna, 2021: https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/68332,hemoroidy [Dostęp online: 04.12.2025]
[2] Horoszkiewicz, M., Choroba hemoroidalna–profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny. Lekarz POZ, 2025, 11(4), 295-298.
[3] Ciesielski P., Kołodziejczak M., Choroba hemoroidalna, Medycyna Praktyczna, Interna – Mały Podręcznik, 2022: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.4.23.3. [Dostęp online: 04.12.2025]
