Jak odróżnić stłuczony palec od złamanego?

Stłuczony palec bezpośrednio po zdarzeniu, takim jak upadek czy uderzenie, daje objawy podobne do złamania. Uraz powoduje zwykle ból i ograniczenie ruchomości. Dowiedz się, czym różnią się te dwa rodzaje kontuzji, jak wygląda ich leczenie oraz w jaki sposób lekarz stawia diagnozę.

Jak zbudowane są palce?

Palce ręki składają się głównie z paliczków. Kciuk ma dwa paliczki, a pozostałe palce – trzy: bliższy, środkowy i dalszy. Każdy paliczek łączy się ze śródręczem w stawie, a jego głowa posiada dwa kłykcie. Taki układ stawów zapewnia stabilność i ruchomość, niezbędną do precyzyjnych i silnych ruchów palców, umożliwiając wykonywanie skomplikowanych czynności manualnych.

Kości palców stopy to paliczki, które są zbudowane podobnie jak paliczki ręki, lecz są krótsze i masywniejsze. Każdy palec, z wyjątkiem palucha (hallux), składa się z trzech paliczków: bliższego, środkowego i dalszego. Paliczki stopy umożliwiają m.in. utrzymanie równowagi oraz wpływają na mechanikę chodu. [1]

Na czym polega złamanie i jak wygląda leczenie?

Złamanie to przerwanie ciągłości kości spowodowane działaniem siły zewnętrznej. Może dotyczyć każdej kości i występować w różnych jej fragmentach. Wyróżnia się także złamania patologiczne, które powstają w osłabionych chorobowo kościach oraz złamania typowe dla dzieci, związane z obecnością chrząstki wzrostowej. [2] Złamany palec może manifestować się silnym bólem w okolicy urazu. Bywa spuchnięty, siny, a jego ruchomość jest ograniczona. Dla złamania z przemieszczeniem charakterystyczne są także deformacje. [3]

Leczenie złamań zależy od rodzaju uszkodzeń. Stosuje się leczenie zachowawcze. Zazwyczaj konieczne jest unieruchomienie palca w gipsie lub postępowanie chirurgiczne, wymagające stabilizacji odłamów kostnych. [2]

Stłuczony palec – objawy i leczenie

Stłuczenie to zamknięte uszkodzenie tkanek miękkich spowodowane bezpośrednim działaniem siły zewnętrznej, takiej jak uderzenie, upadek lub nacisk. W wyniku urazu nie dochodzi do przerwania ciągłości skóry, ale do zgniecenia tkanek znajdujących się pod nią. Prowadzi to do uszkodzenia naczyń krwionośnych i powstania wylewów krwawych. Skutkiem tego może być obrzęk oraz krwiak, który gromadzi się w miejscu urazu. Na powierzchni skóry stłuczenie objawia się zasinieniem, które zmienia kolor w miarę gojenia. Pomimo uszkodzenia tkanek, nie dochodzi do przerwania skóry. [4]

W przypadku tępych urazów tkanek miękkich, takich jak stłuczenia, można zastosować preparaty z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), jak ibuprofen, naproksen, ketoprofen, indometacyna czy diklofenak. [5] Stosowanie ich zewnętrznie, np. w postaci żeli, maści czy płynów, łagodzi objawy w miejscu urazu. Przykładem jest aerozol roztwór Diky 4%, który działa przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk, ból oraz sztywność stawów po tępych urazach. [6]

Inne rodzaje urazów palców

Palców, szczególnie u rąk, używa się codziennie do wykonywania wielu codziennych czynności. To nic dziwnego zatem, że są narażone na różne kontuzje. Poza złamaniem i stłuczeniem może dojść także do zwichnięcia czy wystąpienia tzw. palca młoteczkowatego. 

Zwichnięcie palca

Zwichnięcie stawu polega na przemieszczeniu końców kości względem siebie, które wychodzą poza fizjologiczne położenie. Dochodzi do niego w sytuacji, gdy siła urazu przekroczy wytrzymałość torebki stawowej i więzadeł otaczających staw. Może dotyczyć różnych stawów, ale najczęściej zdarza się w obrębie stawów międzypaliczkowych palców rąk, stawu łokciowego oraz stawu śródręczno-paliczkowego ręki. Objawy obejmują ból, obrzęk, zniekształcone ułożenie stawu, upośledzenie ruchomości oraz nieprawidłowy obrys stawu. [7] 

Palec młoteczkowaty

Inny uraz dotyczący palca ręki to tzw. palec młoteczkowaty. Polega na uszkodzeniu ścięgna prostownika w miejscu jego przyczepu do ostatniego (dalszego) paliczka. Zwykle dochodzi do niego wskutek uderzenia lub zahaczenia wyprostowanym palcem o przeszkodę. Objawami palca młoteczkowatego są ból, spuchnięty palec oraz brak możliwości wyprostowania palca w stawie międzypaliczkowym, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji pozostałych stawów palca. [8]

Jak rozpoznać stłuczenie, a jak złamanie palca?

Oba te urazy łączą pewne wspólne objawy. Z pewnością należy do nich ból. Może pojawić się także obrzęk, zasinienie czy ograniczenie ruchomości. Dolegliwości te mogą być szczególnie nasilone tuż po urazie, a to utrudnia jednoznaczną diagnostykę. Odpowiedzią na wątpliwości zawsze jest konsultacja z lekarzem i zdanie się na wiedzę specjalistów.

W przypadku stłuczenia nie dochodzi do przerwania ciągłości kości, co dzieje się podczas złamania. Rozpoznanie złamania palca odbywa się na podstawie wywiadu, badania klinicznego oraz zdjęć RTG. Podczas badania lekarz zwraca uwagę na widoczną deformację palca, która może wskazywać na złamanie, a także na obecność obrzęku, bólu i trudności w poruszaniu. Zazwyczaj badanie RTG jest wystarczające do postawienia diagnozy. [3]

Artykuł na zlecenie marki Diky

Źródła:

[1] Sokołowska-Pituchowa J., Anatomia człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, s. 126, 136, 160-161

[2] Sułko J., Złamanie, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165537,zlamanie [Dostęp online: 12.03.2025] 

[3] Stępień K., Złamanie palca u stopy, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/270844,zlamanie-palca-u-stopy [Dostęp online: 12.03.2025]

[4] Sułko J., Zamknięte obrażenia tkanek miękkich, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165546,zamkniete-obrazenia-tkanek-miekkich [Dostęp online: 12.03.2025]

[5] Dereń J., Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ) – czy znasz je wszystkie?, Portal Opieka.farm., Farmakoterapia: https://opieka.farm/klasyfikacja-nlpz/ [Dostęp online: 01.03.2025] 

[6] DIKY 4%, aerozol na skórę, roztwór, Charakterystyka Produktu Leczniczego: http://chpl.com.pl/data_files/2012-11-20_DIKY_pl-spc-dic04cs-001-clean.pdf

[7] Sułko J., Zwichnięcie, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165512,zwichniecie [Dostęp online: 12.03.2025]

[8] Stępień K., Palec młoteczkowaty, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/288906,palec-mloteczkowaty [Dostęp online: 12.03.2025]